Terapia obrzęków

Spuchnięta noga, ręka, uczucie ciężkości albo napięcia skóry – obrzęk może szybko zacząć przeszkadzać w codziennym życiu. Buty robią się ciasne, pierścionek zaczyna uciskać, trudniej poruszać ręką lub nogą, a pod koniec dnia kończyna może wydawać się wyraźnie cięższa.

Obrzęk może pojawić się po urazie, operacji, unieruchomieniu, ale również mieć związek z układem limfatycznym, żylnym lub innymi problemami zdrowotnymi.

Dlatego nie każdy obrzęk jest taki sam i nie każdy powinien być leczony w ten sam sposób. Najpierw warto ustalić, z czego wynika problem.

Nie każdy obrzęk to obrzęk limfatyczny

To ważne rozróżnienie. Obrzęk jest objawem, a jego przyczyn może być wiele.

Inaczej postępuje się z obrzękiem, który pojawił się po skręceniu stawu czy operacji, inaczej z przewlekłym obrzękiem limfatycznym, a jeszcze inaczej z nagłym obrzękiem jednej kończyny, który pojawił się bez wyraźnej przyczyny.

Dlatego przed rozpoczęciem terapii znaczenie ma nie tylko miejsce obrzęku, ale również jego początek, czas trwania, zmienność w ciągu dnia oraz inne objawy, które mu towarzyszą.

Kiedy fizjoterapia może pomóc?

Jeżeli przyczyna obrzęku jest znana i nie ma przeciwwskazań do fizjoterapii, odpowiednio dobrane postępowanie może pomóc zmniejszyć obrzęk, uczucie ciężkości i napięcia oraz poprawić sprawność obrzękniętej kończyny.

W zależności od sytuacji terapia może obejmować:

• manualne techniki stosowane w terapii obrzęków, w tym drenaż limfatyczny,
• ćwiczenia i odpowiednio dobraną aktywność ruchową,
• postępowanie kompresyjne,
• zalecenia dotyczące ułożenia kończyny i codziennego funkcjonowania,
•  inne metody uzupełniające, jeżeli są uzasadnione w danym przypadku.

Nie oznacza to, że każdy pacjent potrzebuje wszystkich tych elementów. Sposób postępowania zależy od rodzaju obrzęku, jego przyczyny i aktualnego stanu pacjenta.

Terapia obrzęku limfatycznego

W przypadku obrzęku limfatycznego postępowanie może być bardziej złożone niż sam masaż.

Jednym z jego elementów może być manualny drenaż limfatyczny. Ważną rolę odgrywa również ruch, ponieważ praca mięśni wspiera odpływ płynu z tkanek. W określonych przypadkach stosuje się także kompresję, która pomaga ograniczać ponowne narastanie obrzęku.

Dlatego terapia obrzęku limfatycznego nie powinna sprowadzać się do jednego zabiegu wykonywanego od czasu do czasu. Istotne jest połączenie odpowiednich działań i nauczenie pacjenta, jak postępować również poza gabinetem.

Obrzęk po operacji lub urazie

Po operacji lub urazie obrzęk może być częścią naturalnej reakcji organizmu. Jego obecność nie oznacza jednak, że zawsze należy od razu wykonywać drenaż czy intensywny masaż.

Znaczenie ma rodzaj zabiegu lub urazu, czas, który minął od zdarzenia, stan gojenia oraz zalecenia lekarza.

W odpowiednim momencie fizjoterapia może pomóc w zmniejszeniu dolegliwości i stopniowym odzyskiwaniu ruchomości oraz sprawności kończyny.

Jeżeli jednak obrzęk zamiast się zmniejszać wyraźnie narasta, pojawia się nagle lub towarzyszą mu inne niepokojące objawy, najpierw trzeba ustalić jego przyczynę.

Obrzęk nóg

Obrzęk nóg często staje się bardziej zauważalny pod koniec dnia, szczególnie po wielu godzinach siedzenia lub stania. Nie zawsze oznacza to jednak problem z układem limfatycznym.

Warto zwrócić uwagę na to, czy obrzęk dotyczy jednej czy obu nóg, czy ustępuje po odpoczynku i uniesieniu kończyn oraz czy pojawiają się dodatkowe objawy.

Nowy, nagły lub wyraźnie jednostronny obrzęk wymaga szczególnej ostrożności. Nie powinno się zakładać, że jest to po prostu „zastój limfy” i od razu rozpoczynać masażu.

Obrzęk ręki

Obrzęk ręki może pojawić się po urazie, operacji lub dłuższym ograniczeniu ruchu. Czasami pacjent zauważa go bardzo praktycznie – pierścionek zaczyna uciskać, zegarek zostawia ślad, dłoń wydaje się cięższa, a palce trudniej się zginają.

W zależności od przyczyny fizjoterapia może być częścią postępowania. Może obejmować pracę nad obrzękiem, ćwiczenia oraz stopniowe przywracanie ruchomości i sprawności ręki.

Szczególnej uwagi wymagają obrzęki pojawiające się po leczeniu onkologicznym. W takiej sytuacji sposób prowadzenia terapii powinien być dostosowany do stanu pacjenta i zaleceń zespołu medycznego.

Czy terapia obrzęków boli?

Terapia nie powinna być wykonywana na zasadzie „im mocniej, tym lepiej”.

Sposób pracy powinien być dostosowany do rodzaju obrzęku, jego przyczyny i stanu tkanek. Szczególnie po urazach i operacjach zbyt intensywne postępowanie może nie być właściwe.

Jeżeli podczas terapii pojawia się wyraźny ból, pogorszenie samopoczucia albo nasilenie obrzęku, należy poinformować o tym fizjoterapeutę.

Kiedy z obrzękiem trzeba pilnie zgłosić się do lekarza?

Nie każdy obrzęk powinien być od razu leczony przez fizjoterapeutę.

Nagły obrzęk jednej nogi, szczególnie jeśli towarzyszą mu ból, zaczerwienienie lub wyraźne ocieplenie skóry, wymaga pilnej oceny medycznej.

Jeszcze większej pilności wymaga sytuacja, gdy pojawia się duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub nagłe pogorszenie stanu ogólnego.

W takich przypadkach nie należy czekać na wizytę w gabinecie fizjoterapeutycznym.

Terapia obrzęków w Rehabest w Brzesku

Jeżeli obrzęk utrzymuje się po urazie, operacji albo okresie ograniczonej sprawności, warto najpierw ustalić, z czego wynika.

W Rehabest w Brzesku dobór postępowania zależy od rodzaju problemu i aktualnego stanu pacjenta. Jeżeli fizjoterapia może być pomocnym elementem leczenia, może obejmować pracę manualną, ćwiczenia, postępowanie kompresyjne oraz zalecenia dotyczące codziennego funkcjonowania.

Nie każdy obrzęk wymaga takiej samej terapii. Najważniejsze jest właściwe rozpoznanie problemu i dobranie postępowania do konkretnej sytuacji.

Nasi specjaliści

Sabina Żurawska

Mgr fizjoterapii, masażystka, instruktor odnowy biologicznej, terapeuta integracji sensorycznej. Doświadczenie zawodowe: SPZOZ Brzesko jako fizjoterapeuta; PPZOL Brzesko jako fizjoterapeuta.

Krzysztof Żurawski

Starszy technik masażysta. Absolwent Medycznego Studium Zawodowego w Krakowie, wydział masażu leczniczego. Pracownik SPZOZ w Brzesku oraz wieloletni masażysta i trener odnowy biologicznej w Okocimskim Klubie Sportowym Brzesko.